تبلیغات
بانك تاریخ - خوارزمشاهیان در یک نگاه
بانك تاریخ
اینجا بانك تاریخ است ؛ و تجربه پول های آن ؛ سرمایه ات را به كار نگیری ، دیگران از آن وام خواهند گرفت!
نوشته شده در تاریخ جمعه 18 آذر 1390 توسط سعید میهن بلاگ | نظرات ()

« سرزمین خوارزم که در شرق دریاچه خَزَر و جنوب رودخانه جیحون قرار دارد پیش از اسلام کمابیش منطقه‌ای مستقل بود و فرمانروایان آن خوارزم شاه نامیده می شدند. بعد از اسلام سه سلسله درآن جا فرمانروایی کردند. دو سلسله نخست، آل عراق و مأمونیان،* ایرانی نژاد و مردمی با فرهنگ بودند که دربارشان کانون دانشمندان و متفکران بزرگ روزگار بود. ابن سینا و ابوریحان بیرونی و بسیاری دیگر از بزرگان دانش و اندیشه و ادب، دوران آرامش خود را درآن جا گذراندند.

در سال 490ه/1096م ، یکی از غلامان ترک به نام انوشتَکین‌ غَرچه ، که درخدمت ملکشاه سلجوقی به رتبه طشت‌داری رسیده بود، *به حکومت خوارزم منصوب شد و خوارزم شاه لقب گرفت. فرزندان او تا سال 628ه/1230م‌ حکومت کردند. در زمان قطب الدین محمّد، ملقّب به علاءالدین، که پادشاهی مقتدر امّا مغرور و ضعیف النفس بود، مغولان به ایران حمله آوردند و با آن‌ که پسر او، سلطان جلال الدین مَنْکِبِرنی، با رشادت بسیار در برابر مغولان ایستادگی کرد،* امّا با کشته‌ شدنش سلسله خوارزم شاهیان برافتاد.

خوارزم شاهیان با غلبه برحکومت های محلّی سلجوقیان سرزمینی وسیع را به اطاعت درآوردند و در نتیجۀ قدرت بسیارآماج کینۀ خلفای عبّاسی به خصوص الناصرالدین الله شدند. در حملۀ مغول، این خلیفه مهم ترین محرّک چنگیز به برانداختن خوارزم شاهیان بوده است.

پادشاهان خوارزم شاهی نظامیانی دلیر و با تدبیر و سخت کوش بودند. در دوران سلطنت ایشان جنگ ها و درگیری ها میان ایران و فرمان روایان محلّی ترک جریان داشت.* این پادشاهان درعین حال به دانش پروری و شعرشناسی نیز شهرت داشتند. امّا در زمان ایشان شاعران رغبت چندانی به پیوستن به دربارها نداشتند و خاندان های بزرگ و توانگران روزگار حمایت ایشان را برعهده می‌گرفتند.

اَتسِز، نخستین پادشاه این سلسله که عَلَم استقلال برافراشت و سر از اطاعت سَنجَر سلجوقی برتافت به خوش ذوقی و حمایت از شاعران معروف بود.* امّا پیشرفت زبان فارسی و پیدایش شماری بزرگ شاعر و نویسنده و عارف و متفکّر در این عصر را بیش از توجّه خوارزم شاهان ناشی از عوامل اجتماعی دیگر دانسته اند. فتوحات غزنویان و سلجوقیان موجب شد که زبان فارسی از دورترین سرزمین های ماوراء النهر تا سواحل دریای مدیترانه و از کناره های دِجله تا آن سوی رود سِند و ناحیه پَنجاب گسترش یابد. دراین عرصه وسیع مردم به دانستن زبان فارسی افتخار می کردند و به سرودن اشعار و نوشتن کتاب های فارسی دل بستگی بسیار داشتند. نشانه های این علاقه هنوز در بسیاری نواحی این سرزمین ها بارز است.




طبقه بندی: تاریخ ایران،